Praktijkvoorbeelden, waarschuwingen en analyses over het gebruik van generatieve AI in de juridische sector.
Nederlandse rechters en tuchtrechters hebben de afgelopen jaren meerdere malen te maken gekregen met AI-gegenereerde juridische teksten die onjuiste of verzonnen verwijzingen bevatten.
30 juli 2026
De Raad van Discipline ’s-Hertogenbosch berispte een advocate die in twee huurzaken niet-bestaande en onjuiste rechtspraak overnam uit een AI-tool. Eén ECLI-nummer bestond niet; zeven andere verwezen naar heel andere zaken. De advocate had de gegenereerde bronnen niet gecontroleerd.
3 juni 2026
BNR analyseerde recente rechtspraak en vond in zeker dertien zaken niet-bestaande jurisprudentie of andere AI-stukken van burgers en advocaten. Rechters merken het vaker op; de druk op de rechtspraak neemt toe.
11 mei 2026
Delissen Martens schetst hoe rechters AI-output toetsen: bronnen moeten herleidbaar zijn, stellingen controleerbaar, en artikel 21 Rv blijft leidend. Geen AI-excuus bij onjuiste of fictieve verwijzingen.
9 april 2026
Bij de Ondernemingskamer verwees een advocaat naar niet-bestaande jurisprudentie in een aandeelhoudersgeschil. Rechters spraken van AI die “op hol geslagen” was. Correcties leverden opnieuw fictieve ECLI-nummers op. De zaak eindigde in een schikking.
16 maart 2026
Een Rotterdamse advocaat die eerder was terechtgewezen voor AI-gehallucineerde rechtspraak, kwam bij dezelfde rechtbank opnieuw met niet-bestaande uitspraken aanzetten. De rechtbank passeerde het beroep op die vermeende jurisprudentie.
1 maart 2026
In een Eindhovense huurzaak trok een advocaat acht ECLI-verwijzingen in omdat die niet traceerbaar bleken. Eén nummer bestond niet; zeven andere hoorden bij heel andere zaken. De kantonrechter eiste uitleg over vermoedelijk AI-gebruik.
26 februari 2026
The Innovative Lawyer geeft een overzicht van Nederlandse zaken met “ChatGPT-jurisprudentie”: van gepasseerde stellingen tot misbruik van procesrecht en een huwelijk dat door een ChatGPT-toespraak niet rechtsgeldig tot stand kwam.
24 februari 2026
Een kantonrechter van rechtbank Oost-Brabant sommeerde een advocaat bij akte uitleg te geven nadat onjuiste ECLI-nummers in een huurzaak waren ingetrokken. Tot dan bleven vonnissen vaak bij een vermanende opmerking; hier ging de rechter een stap verder.
22 februari 2026
Drie advocaten kregen een waarschuwing en twee moesten een verplichte cursus volgen nadat zij in processtukken verwezen naar niet-bestaande uitspraken die door ChatGPT waren gegenereerd. Rechters in Arnhem, Rotterdam en Groningen troffen de fouten op.
16 februari 2026
Veel Nederlandse advocaten geven aan dat zij dagelijks tijd kwijt zijn aan het corrigeren van AI-gegenereerde teksten van cliënten, waarin regelmatig fouten zitten in wetsartikelen, termijnen en verwijzingen.
4 februari 2026
Stibbe analyseert wanneer ondermaatse AI-processtukken bijdragen aan misbruik van procesrecht. AI mag, maar creëert een verificatieplicht: elke verwijzing naar rechtspraak of wetgeving moet individueel worden gecontroleerd.
7 januari 2026
Meerdere Nederlandse zaken tonen aan dat klakkeloos gebruik van AI kan leiden tot niet-ontvankelijkheid of extra proceskosten. Rechters spreken in dit verband van “juridisch broddelwerk”.
5 augustus 2025
AI-Forum beschrijft hoe overtuigend geformuleerde maar niet-bestaande rechtspraak ongemerkt invloed kan hebben op procedures. De analyse benadrukt dat fictieve bronnen niet altijd direct worden ontdekt en dat structurele broncontrole daarom cruciaal blijft.
Zowel de Nederlandse Orde van Advocaten als de Raad voor de Rechtspraak hebben gewaarschuwd voor de risico’s van generatieve AI bij het opstellen van pleitnotities, adviezen en processtukken.
Ook buiten Nederland zijn rechtbanken alert op AI-gegenereerde juridische teksten met verzonnen of onjuiste citaten en verwijzingen.
15 februari 2024
Een Canadese rechter publiceerde een expliciete waarschuwing aan advocaten om generatieve AI niet blind te vertrouwen bij het opstellen van processtukken.
13 februari 2024
Een advocaat gebruikte AI voor een gerechtelijke procedure en citeerde meerdere fictieve vonnissen. De rechtbank sprak van “grove nalatigheid”.
27 mei 2023
Een advocaat diende een rechtsstuk in met zes niet-bestaande zaken die ChatGPT had verzonnen. De rechter noemde het “absurd” en overwoog sancties.
Als jurist blijf je zelf verantwoordelijk voor de inhoud die je indient of ondertekent. VeriLeges is een vaste, reproduceerbare controlelaag die AI-teksten naloopt op onjuiste verwijzingen - zonder zelf generatieve AI te gebruiken.
Nepjurisprudentie is één risico. Een tweede is subtieler: een echte uitspraak die later in dezelfde zaak is vernietigd. VeriLeges kan dat, waar de metadata het toelaat, als reviewsignaal tonen - zodat je die check niet handmatig mist tussen tientallen citaten.
Start gratis en zie binnen de huidige verificatiescope welke signalen je krijgt.
Start gratis met VeriLeges